UX Analitiği (UX Analytics) Nedir?


UX analitiğinden (UX Analytics) bahsetmeden önce, UX (User Experience) yani Kullanıcı Deneyimi kavramını anlamak gerek. Dijital ya da fiziksel, bir ürünün nitel ve nicel özellikleri itibariyle o ürünü inceleyen, kullanmakta olan ve kullanan kişilere sunduğu deneyim UX (User Experience), Kullanıcı Deneyimidir desek yanlış olmaz. Örnek verecek olursak, bir web sitesine giren ziyaretçinin site içerisinde geçirdiği süre, gerçekleştirdiği sayfa ziyaretleri, hayata geçirdiği ya da geçiremediği aksiyonların tümü; hatta bir ürünü kullanmaya/satın almaya karar verme aşaması, o kullanıcının siteye/ürünü/hizmete dair edindiği deneyimdir; yani aslında markanın/sitenin sunduğu deneyimdir.

UX Analitiği (UX Analytics) ise, her bir kullanıcının sitede gerçekleştirdiği davranışlardan edindiği deneyimi ölçme, analiz etme ve kullanıcı davranışına göre sunulan deneyimi daha iyi bir noktaya taşımayı amaçlayan çalışmalar bütünüdür diyebiliriz. Dönüşüm Oranı Optimizasyonu, yani CRO (Conversion Rate Optimization) için de çok önemli bir adımdır.

Yalnız, UX analitiğini web analitik ile karıştırılmamak lazım. Web analitiği için yaygın olarak kullanılan Google Analytics, bize çok önemli ve çok kapsamlı veriler sunar. Ancak, bir web site ziyaretçisinin bir ürünü satın alırken işlemi yarım bırakmasının, misal “ödeme” adımlarından birinde web sitenizi terk etmesinin sebebini anlamamıza pek yardımcı olmaz. Diğer bir deyişle “Neden?” sorusunun cevabını vermez. Bu sorunun cevabını bulabilmek için UX tarafını analiz etmeye ihtiyaç duyarız.

UX Analitiği (UX Analytics) – Web Analitiği (Web Analytics) İnce Farklar

 

Analytics denince, birçoğumuzun aklına hiç şüphe yok ki, en yaygın web analiz araçlarından biri olan Google Analytics geliyor. Oldukça kapsamlı, detaylı ve faydalı olan Google Analytics, bize “Ne?” sorusunun cevabını verecektir. “Ziyaretçiler web sitemde ne yaptı?”

  • A, b, c kategorilerini ziyaret ettiler,
  • A, b, c kategorilerine ait sayfalarda ve alt sayfalarda X kadar süre geçirdiler,
  • Sipariş verdiler,
  • Ürünleri sepete eklediler,
  • Siteye üye oldular,
  • Ödeme tamamlama adımlarından birinde siteyi terk ettiler (dropoff),

Ayrıca;

  • Ziyaretçilerin cinsiyetleri,
  • Yaş ortalamaları,
  • İlgi alanları,
  • Sayfalarda geçirdikleri süre,

gibi daha birçok kriter ve segmente göre site ziyaretçilerimizi analiz etmemize olanak sağlayan Google Analytics, tamamen bir web analitiği aracıdır.

UX Analitiği (UX Analytics), web analitiğinden farklı olarak “Neden?” sorusuna cevap verir. Yine yukarıdaki örnekten devam edecek olursak, “Neden o ödeme adımında siteyi terk etti?”.

UX analitiğine ihtiyaç duymamızın temel sebebi olarak ise şöyle söyleyebiliriz:

Web site ziyaretçileri, siteyi çoğunlukla bizim tasarlayıp öngördüğümüz biçimde kullanmayacaktır. Bizim için gayet güzel ve birçok işlemi kolaylaştıran bir form, bir sayfa ya da bir modül, ziyaretçi için kafa karışıklığından öteye gidemiyor olabilir. Bunu netleştirmek için, ilgili sayfadaki ziyaretçi davranışlarını izlemek, haritalar ile “elle tutulur” verileri almak, oradaki esas sorunu çözmeye yardımcı olacaktır.

UX Analitiği ile Verileri Anlamlandırmak

Kullanıcı deneyimi konusunda bir çalışma yapabilmemiz için, gerçek kullanıcıların sağladığı verilere ihtiyacımız olacak. Yani, test edildiğini bilmeyen gerçek site ziyaretçileri, bize lazım olan veriyi sağlayacaktır. Bunun için farklı toollar mevcut; ben özellikle Hotjar kullanmayı tercih ediyorum. Hotjar, web site içerisinde kullanıcıların davranışlarını test etmemize, kullanıcı deneyimi üzerine yorum yapabileceğimiz veriler toplamamıza yardımcı olan bir araç. Ücretsiz versiyonu olmakla beraber, ücretli kullanım seçeneğinde daha gelişmiş özelliklere erişmek mümkün.

Hotjar’ın web sitesini ziyaret ederek sisteme kayıt olmamız lazım. Ardından, sistemin sağladığı yönlendirmeleri takip ederek web sitemize tıpkı Google Analytics’te olduğu gibi bir takip kodu eklemek gerekiyor. Kodu <head> etiketleri arasına eklediğinizden emin olun. Ekledikten sonra, kodu kopyaladığımız pencereden “Verify Installation” butonuna tıkladığımızda sitemiz onaylanacaktır.

 

 

Sitemize takip kodunu başarılı bir şekilde ekledikten sonra, sol taraftaki modülleri kullanarak bize gerekli olan verileri elde edebileceğiz. Burada önemli bir detay var; bize hangi veri lazım? Neyi öğrenmek istiyoruz? Sitemizde tespit ettiğimiz eksiğin cevabını nasıl alabiliriz? Bu soruların cevabını alabileceğimiz şekilde kullanırsak, Hotjar’ın mevcut özellikleri bize harika veriler sunacak.

Sol tarafta yer alan panelde sırasıyla Heatmaps, Recording, Funnels, Forms, Incoming, Polls, Surveys seçenekleri mevcut. Heatmaps, recording ve funnels kısmı, bizim detaylı olarak veri elde edebileceğimiz modüller. Forms, Incoming, Polls ve Surveys ise, ziyaretçilere soru sorabileceğimiz, anket sunabileceğimiz, sitenin gelişmesi adına öneri isteyebileceğimiz kısımlar. Burada veriyi, bizzat kullanıcıya sorarak elde etmeyi amaçlıyoruz.

Heatmaps, Recording, Funnels kısımları ise bizim için hayat kurtaran verileri sunuyor. Kısa kısa inceleyelim.

Heatmaps

Isı haritaları, site ziyaretçilerinin tıkladığı, Mouse hareketlerini yoğunlaştırdığı ve sayfaları ne kadar aşağı kaydırdığı (scroll) hususlarında bize görselleştirilmiş olarak analiz sunuyor. Böylece, bir sayfada mevcut olan bir formun ya da butonun ilgi uyandırıp uyandırmadığını, ziyaretçiler için uygun konuma sahip olup olmadığını yorumlayabilir, çözümü için gerekli olan testleri (A/B testi gibi) yapmadan önce ihtiyaç duyacağımız çözüm odaklı tezleri üretebiliriz.

Ayrıca bu haritaları rapor halinde indirmek, cihaz tipine göre (masa üstü, tablet, mobil) filtrelemek mümkün.

Recording

Bu modül, site ziyaretçilerinin site içerisindeki hareketlerini anlık olarak kaydeden ve video şeklinde izlememize olanak sunan hayli kullanışlı bir araç. Ziyaretçi kayıtlarını inceleyerek, onların gözünden sitede edindikleri deneyimi, yaşadıkları zorlukları görebilir ve nokta atışı olarak gerekli eksikleri giderebiliriz. Yandex Metrica aracında da bu özelliği kullanabilirsiniz.

Funnels

Huniler, Google Analytics’te de kullandığımız, olmazsa olmaz dönüşüm hunilerimiz. Dönüşüm takibi yapacağımız hunilerimiz yoksa, dijital pazarlama alanında havanda su dövüyoruz demektir. Yazımın başlarında, UX analitiğinin Dönüşüm Oranı Optimizasyonu için önemli olduğunu belirtmiştim. İkisini birbirinden ayrı düşünmemek lazım.

Hotjar üzerinden oluşturduğumuz huniler yardımıyla, ziyaretçilerin dönüşüm yolculuğunda hangi adımlarda zorlandığını ve bir ürünü / hizmeti almaktan vazgeçtiğini, yahut sitemize üye olmadan sayfayı niye terk ettiğini incelemek mümkün. Hotjar’ın güzel tarafı ise, dönüşüm sağlamadan sitenin terk edildiği adımları (dropoff) ayrıca recordings tarafında canlı olarak izleyebiliyoruz.

Toparlayacak olursak, web sitemiz bizim için değil, onu kullanacak olanlar için tasarlanmalı ve her bir detay ayrı ayrı düşünülse de, pratikte sonuçların beklentiyi karşılamama ihtimalini unutmamalıyız. Sitemizdeki üyeliklerde, satışlarda ya da form doldurma işlemlerinde bir eksik varsa, siteye gelen ziyaretçi sayısı ile elde edilen dönüşüm arasında ciddi bir orantısızlık varsa, bir yerlerde hiç göremediğimiz ve acilen çözülmesi gereken bir problem var demektir.

Sercan Yılmaz

G4A Studio&Workshops Kurucu Ortak | Eğitim Koordinatörü

Yorumlar 2

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    1. Rıdvan Bey teşekkür ederim. Beğenmenize sevindim, elimden geldiğince işe yarar, kullanılabilir şeyler sunmaya çalışıyorum.

UX Analitiği (UX Analytics) Nedir?

log in

reset password

Back to
log in
x
Bizi beğendiniz mi ?Her gün muhteşem yazıları okumak için beğenin.