Data Mining Is Watching You


Globalleşme ve son dönemde artan glokalleşme kalıbının yapay zeka kavramıyla harmanlanıp isim bulmuş hali olarak nitelesek yanlış olmaz sanırım. Geçmişte yaşadıklarımız ve gelecekte yaşayacaklarımızın bir data içerisinde toplanıp yorumlanarak bizi bize anlatma süreci bilgisayar biliminin en kapsamlı ve en önemli konularındandır.

Tam anlamıyla veri madenciliği tanımı da aslında bir çeşit böyle yapılıyor. Ham işlenmemiş verilerin toplanıp anlamlı bilgiye dönüştürülmesine veri madenciliği deniliyor.

Başta belirttiğim gibi globalleşme hayatımızın her alanını etkilemeyi başardı. Daha önce yaptığımız alışverişlerin dataları, internette araştırdığımız bir ürün ya da sadakat kartları üzerinden bilinenler yeni bir iş alanının doğuşuna sebep oldu. Bilinmeyen ya da kara delik olarak tanımlanan bu dataların toplanması, temizlenerek analizinin yapılması gerekiyordu. Bu etmenlerle oluşan veri madenciliği şimdi şirketler için aranan en önemli niteliklerin başında geliyor.

Bu arada es vermemiz gereken bir konu var. Veri madenciliği yapı olarak çok geniş bir konu ve nitelik olmasına rağmen biz bu içerikte sadece pazarlama ile olan kısmının küçük bir bölümünden bahsedeceğiz.

Gelelim işin diğer kısmına. Veri madencileri datalarla hakkımızı gasp etmiyor mu?

Etik olarak bakacak olursak bu konuda çok fazla tez sunuluyor. Bir kesim tercihlerimi bu şekilde kullanamazlar diyerek tüketiciyi korumaya çalışırken diğer kesim işletme için önemli bir kaynağın kullanılmasında sakınca görmüyor. Aslında birçok konuda olduğu gibi bu konuda da uç noktalar var ancak veri madenciliği ile satın alma eğilimlerimiz, satın aldığımız ürünler ya da bize gerekli olan tüm ürünlere kolay yoldan ulaşabiliyoruz. ‘‘ veri madenciliği; konu ile ilgili uzmanlardan, gözlem ve deneyler sonucunda elde edilen verilerden üstü kapalı, çok net olmayan, önceden bilinmeyen ancak potansiyel olarak kullanışlı bilginin genelleme yapacak şekilde çıkarılmasıdır. ’’  Bu tanımdan yola çıkarak özel bilgilerimiz kullanılmadığından bu konuda net yargılarla etik değildir demeyi ve olumsuz bir unsur yarattığı konusunu doğru bulmuyorum.

Peki, veri madenciliğinde neler oluyor?

Satın alma davranışlarımız..

Aslında bütün iş burada başlıyor. Tüketici ya da müşteri olarak bizlerin satın alma eğilimleri gelecek alışverişimizi etkiliyor. Toplanan datalar belirli kurallar çerçevesinde temizlenip yorumlanarak gelecek alışverişlerimizi kolaylaştırıyor. Özellikle büyük perakendeciler ve FMCG ürünleri satan işletmeler için bulunmaz nimet olarak nitelendiriliyor. Nasıl mı? Gelin birlikte örnekler ile irdeleyelim.

Büyük marketlerin reyon rafları sizce nasıl şekillendiriliyor? Ya da alacağımız bir ürünün yanında almak istediklerimizi hemen yanında bulmamız size de bazen garip gelmiyor mu? Veri madencileri aslında bizlerin bir nebze iç sesi oluyor. Elde bulunan dataları işleyerek bizim gelecek alışverişlerde ya da aldığımız bir x ürününün yanında alacağımız y ürününü kolay yoldan bizlere sunmayı hedefliyor.

Promosyonlar konusunda da veri madencilerin emeği oldukça fazla. Wal-Mart’ın ünlü bebek bezi ve bira promosyonunu biliyor musunuz? Bira ile bebek bezi satılır mı? Garip gibi gelen bu konu üzerinde yapılan araştırma sonuçlarına göre babalar, hafta sonu maç izlerken bebeklerin durması için mutlaka bira yanında bebek bezi almayı ihmal etmiyor. Veri madencilerinin tespit ettiği bu saptama ile satışlarda ciddi bir artış gözlendi.

Sizce iki sayfalık bir broşürde ürünler neye göre listeleniyor? Rastgele olarak düşünenler oldukça çok. Ancak hem satın alma davranışları hem de sadakat kartı verilerine göre sıralanıyor. Bu sebeple müşterilerinin almak istedikleri ürünler ile almaya eğilimli olduğu ürünleri yan yana aynı listede birleştirerek satın almaları tetikleniyor.

Sadakat kartlarından bahsetmişken geçmiş bilgilerimize göre aslında sadakat kartlarının genel amacı tüketiciyi müşteriye dönüştürmek ve onlara uygun indirimler sağlayarak markaya bağlamaktı. Ancak sadakat kartlarının dataları nereye gidiyor? Bu datalar sayesinde elde bulunan müşterilere göre eğilimleri de sadakat kartı olmayan müşterilere göre sıralanıyor.

Tüm bu sebepler ile aslında,

  1. Alışverişlerimizi daha kolay ve daha kısa sürede yapmayı sağlıyoruz. (müşteri açısından)
  2. Hangi ürüne promosyon yapmamız gerektiğini saptırıyoruz. (işletme açısından)
  3. Stok maliyeti bu sebeple daha az hale geliyor. (işletme açısından)
  4. Alışveriş sırasında gözden kaçmaları minimum düzeye indirgiyoruz. (müşteri açısından)
  5. Broşürler üzerinden alacaklarımızı saptamamız kolaylaşıyor.
  6. Müşteriyi cezbeden ürünler ile etkilemeyi başarıyoruz.
  7. Promosyonlar ile alışveriş maliyetlerini düşürüyoruz.

Peki, veri madenciliği sadece bu kadar mı?

Elbette bununla sınırlı değil. Bahsettiğimiz bu kısım veri madenciliğinin oldukça küçük bir kesitini yansıtıyor. Pazarlamada evrene bakış açısı müşteriye bakış açısında olduğu gibi çok farklıdır. Real time son yıllarda çok kullanılan ve artık sıradanlaşan bir ritüele dönüşse bile veri madenciliği ile aslında real timeları da etkiliyor.

Twitter’da yazdığımız tweetin içerisinde olan bir kelime ile birçok marka bize ulaşıyor. Kullandığımız etiketlere de benziyor. Ancak normal tweetin içerisinde kullandığımız öncül bir kelime ile bizlere markaların ulaşması oldukça kolaylaşıyor. Birçok marka bunu kullanmayı oldukça ileri düzeye getirdi. Saniyeler içerisinde bizimle iletişime geçiyor ve sorunumuza anında çözüm bulabiliyor.

Web madenciliği tipik bir arama motoru gibi ‘’ bunu mu demek istediniz’’ sorusuna anında cevaplar veriyor. Web içerikleri, sayfa yapıları ve web ile ilişkili olan verilerin analizlerini içerir.

Metin madenciliğinde, çok büyük belgelerin analizi ve metin tabanlı verinin içerisindeki gizli kalıpların elde edilmesidir.

Multimedya madenciliğinde ise yüz tarama sistemleri, parmak izi, ses tarama sistemleri, mobese ile plaka sorgulama ve retina ile tarama sistemleri yer alıyor.

Yapı ve şekil olarak çok yoğun olan veri madenciliğini gelecek yazılarımızda biraz daha irdeleyeceğiz. Eğer ilgi duyuyorsanız akademik çalışmalara göz atmayı unutmayın 🙂


Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Data Mining Is Watching You

log in

reset password

Back to
log in
x
Bizi beğendiniz mi ?Her gün muhteşem yazıları okumak için beğenin.